มารู้จักคำภาษาอังกฤษ ที่หมายถึง เช็คเด้ง และ รู้จักเช็คเด้งในกฎหมายไทย แบบเข้าใจง่าย พร้อมวิธีป้องกันไม่ให้ธุรกิจเสี่ยงคดีอาญา และข้อควรระวังเรื่องบัญชี กระแสรายวัน และเช็คที่ออกแต่เงินไม่มีครับ

คำว่า “เช็คเด้ง” ในภาษาอังกฤษ มักใช้คำว่า “bounced cheque” หรือ “bounced check”

ผมขอเล่าก่อนว่าในภาษาอังกฤษ informal ใช้คำว่า “bounced cheque” (หรือบางทีก็เรียก “bounced check” ในอเมริกัน อังกฤษใช้ “cheque”) เพื่ออธิบายเช็คที่ไม่สามารถขึ้นเงินได้ เช่น My cheque bounced ความหมายก็คือ ฝากเช็คแล้วโดนธนาคารปฏิเสธ My customer gave me a bounced cheque. (ลูกค้าให้เช็คที่ไม่มีเงินในบัญชีมาให้แก่ฉัน)

อีกคำที่หมายถึง เช็คเด็ง ก็คือ “dishonoured cheque” หรือ “dishonored check”

ไม่ว่าจะเป็น bounced cheque หรือ dishonoured cheque ก็จะหมายถึง “เช็คที่ไม่สามารถขึ้นเงินได้” หรือ “เช็คที่ธนาคารปฏิเสธ” เช่นเดียวกัน ลองดูตัวอย่างการใช้ dishonoured cheque เช่น Issuing a dishonoured cheque can lead to legal consequences. (การตีเช็คเด้งสามารถทำให้เกิดผลที่ตามมาทางกฎหมายได้) // The payment was returned due to a dishonored check. (การชำระเงินถูกตีกลับเนื่องจากเช็คเด้ง)

ความผิดจากเช็คเด้ง

ตาม พ.ร.บ.ว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็ค พ.ศ. 2534 การออกเช็คโดยไม่มีเงินในบัญชี หรือมีเจตนาไม่ให้ขึ้นเงิน ถือเป็นความผิดอาญา มีโทษปรับไม่เกิน 60,000 บาท หรือจำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือทั้งจำทั้งปรับ และเมื่อพิจารณาถึงสาเหตุของเช็คเด้ง ควบคู่ไปกับ องค์ประกอบทางกฎหมายของเช็คเด้ง ก็จะมีลักษณะ เช่น จงใจให้เช็คใช้ขึ้นเงินไม่ได้, บัญชีไม่มีเงินพอหรือมีการถอนเงินออกก่อน, ใช้เงินมากกว่าที่ยังมี, ถอนเงินออกจนไม่พอจ่าย, สั่งธนาคารระงับจ่ายอย่างไม่สุจริต, จงใจใช้เกินวงเงิน,

อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันบริบททางกฎหมายเปลี่ยนไปบ้าง นั่นคือ แม้เรื่องเช็คเด้งจะเป็นคดีอาญา แต่หากไม่มีปัจจัยฉ้อโกง (ได้มีการแก้กฎหมาย)ให้สามารถใช้ทางแพ่งแทน หรือยอมความกันในคดีอาญาได้

ระวัง! เช็คเด้งมีอายุความ

คดีอาญา แจ้งความภายใน 3 เดือน จากวันที่เช็คถูกตีกลับ ส่วนคดีแพ่ง ฟ้องได้ภายใน 1 ปี จากวันที่ระบุในเช็ค ดังนั้น ใครที่ถือเช็คเด้งอยู่ อย่าชะล่าใจ ยิ่งนาน ยิ่งหมดสิทธิครับ

ผลของเช็คเด้ง ไม่ใช่แค่เรื่องคดี

เช็คเด้ง = เสียเครดิต เสียโอกาสทางธุรกิจ แน่นอนว่า กิจการที่ออกเช็คเด้ง ธนาคารอาจตัดวงเงิน O/D, กิจการอาจถูก blacklist เครดิตกับสถาบันการเงิน, คู่ค้าไม่กล้ารับเช็คอีก รวมถึง โอกาสขอสินเชื่อในอนาคตลดลง นี่คือ “ความเสียหายทางธุรกิจ” ที่อาจรุนแรงยิ่งกว่าครับ

ป้องกันเช็คไม่ให้เด้งได้อย่างไร?

วิธีป้องกันเช็คเด้ง มีหลากหลายวิธี ครับ ไม่ว่าจะเป็น ใช้บัญชีกระแสรายวัน พร้อมวงเงิน O/D ที่พอเพียง, ตรวจยอดเงินทุกครั้งก่อนออกเช็ค, หลีกเลี่ยงการสั่งระงับเช็คโดยไม่มีเหตุจำเป็น, ถ้าเช็คใกล้เด้ง รีบติดต่อคู่ค้าพร้อมเสนอแผนชำระ หรือแม้แต่ วางระบบบัญชี + กระแสเงินสดล่วงหน้า เป็นต้น

กล่าวโดยสรุป

เช็คเด้งไม่ใช่แค่เรื่องเล็ก ใครที่ยังคิดว่าเช็คเด้งคือเรื่อง “จ่ายทีหลังก็ได้” ต้องคิดใหม่ครับ เพราะมันคือความเสี่ยงทั้งทาง กฎหมาย และ ภาพลักษณ์ธุรกิจ ที่อาจฟื้นยาก ทั้งนี้หากวางแผนการเงินดี ตรวจยอดก่อนจ่าย และไม่ใช้เช็คเป็นเครื่องมือยื้อเงิน ก็จะไม่มีทางเจอ “เด้ง” อย่างแน่นอนครับ

ไกรวัล ศรีประทักษ์