ในประเทศไทย ปัจจุบันภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง (ตั้งแต่ 1 ม.ค. 2563) เข้ามาแทนที่ ภาษีโรงเรือนและที่ดินแบบเดิม (ที่ใช้ตาม พ.ร.บ. 2475 ก่อนจะถูกยกเลิก 10 มี.ค. 2562) ซึ่งสองเรื่องนี้มีความแตกต่างชัดทั้งนิยาม วิธีคำนวณ และอัตราภาษีครับ

1. ภาษีโรงเรือนและที่ดินแบบเดิม vs ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง (ใหม่)

ภาษีโรงเรือนและที่ดิน (เก่า) คือ ภาษีที่จัดเก็บจากอาคาร สิ่งปลูกสร้าง และที่ดินที่ติดกัน หากมีรายได้จากการใช้ เช่น ให้เช่า หรือใช้ประกอบธุรกิจ ขณะที่ ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง (ใหม่) เริ่มมีผล 13 มี.ค. 2562 และเก็บครั้งแรก ปี 2563 เป็นต้นไป ซึ่งปรับวิธีประเมินตามประเภทการใช้ประโยชน์ เช่น เกษตรกรรม อยู่อาศัย พาณิชยกรรม หรือปล่อยรกร้าง

2. วิธีคำนวณกับอัตราภาษี

หากเป็น ภาษีโรงเรือนและที่ดิน (เก่า) จะมีวิธีประเมิน คือ 12.5% ของค่ารายปี (ค่าเช่า หรือมูลค่าประเมิน) นั่นคือ อัตรา 12.5% ตายตัว ขณะที่ ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง (ใหม่) จะมีวิธีประเมิน คือ ตามมูลค่า × อัตราตามการใช้ประโยชน์ โดยมีอัตราภาษี เช่น เกษตร 0.01–0.1%, อยู่อาศัย 0.02–0.1%, พาณิชยกรรม 0.3–0.7% , ปล่อยรกร้าง 0.3–0.7% พูดง่าย ๆ ก็คือ ภาษีเก่าใช้ 12.5% ตายตัว แต่ภาษีใหม่ขึ้นอยู่กับวิธีใช้งาน ทั้งยังเริ่มเก็บตามมูลค่าราคาประเมินทุนทรัพย์ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (“อปท.“) ครับ

3. ใครเสียภาษีและเมื่อไร?

ภาษีโรงเรือนและที่ดิน (แบบเก่า) เก็บจากเจ้าของทรัพย์สินที่มีรายได้ปีนั้น เช่น ให้เช่า ขณะที่ ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง (แบบใหม่) เก็บจากเจ้าของกรรมสิทธิ์ หรือผู้ถือครอง ณ วันที่ 1 ม.ค. ของปีนั้น โดย อปท. จะส่งจดหมายประเมินภาษี (ภ.ด.ส.6) ช่วงต้นปี และให้เวลาชำระภายในเดือนเมษายน (บางปีมีขยายเวลาเป็นมิถุนายน–สิงหาคม)

4. ใครจัดเก็บ? ชำระที่ไหน?

ทั้งสองภาษี (ทั้งแบบเก่า และแบบใหม่) เก็บผ่านองค์กรปกครองท้องถิ่น ได้แก่ เทศบาล อบต. หรือสำนักงานเขต (ใน กทม.) ช่องทางการชำระก็เหมือนกัน เช่น ยื่นที่หน่วยงาน, โอนผ่านออนไลน์ โมบายแบงก์กิ้ง หรือ QR code เป็นต้น

5. ถ้าไม่จ่าย มีผลยังไง?

ทั้งสองภาษี (ทั้งแบบเก่า และแบบใหม่) มีเบี้ยปรับ 10%, 20%, 30% มากถึง 40% นอกจากนี้ ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง (แบบใหม่) มีเงินเพิ่ม 1% ต่อเดือน และอาจโดนโทษปรับหรือจำคุกสูงสุดตามกฎหมายท้องถิ่น

กล่าวโดยสรุป

ภาษีโรงเรือนและที่ดินเป็นระบบเก่าที่เก็บแบบอัตราตายตัว 12.5% จากรายได้หรือประโยชน์ที่ดินเท่านั้น ขณะที่ ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง (แบบใหม่) เก็บตามมูลค่าประเมิน และแบ่งตามประเภทการใช้ประโยชน์ (เช่น การอยู่อาศัย หรือการสร้างรายได้) ด้วยอัตราที่แตกต่างกัน เหมาะกับการจัดเก็บที่ตรงกับการใช้จริงมากขึ้น ผมแนะนำให้รีบตรวจสอบจดหมายแจ้ง หนังสือแจ้งการประเมินภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างประจำปี (ภ.ด.ส.6) หากได้รับและชำระให้ตรงเวลา จะได้หลีกเลี่ยงเบี้ยปรับ ดอกเบี้ย หรือความวุ่นวายจากข้อกฎหมายครับ

ไกรวัล