VAT คืออะไร?

ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) คือ ภาษีที่รัฐเก็บจาก “การบริโภคสินค้าและบริการ” ในอัตราปกติ 7% ซึ่งผู้จ่ายก็คือ “ผู้บริโภค” อย่างผมและทุกคนที่กำลังอ่านอยู่นี่แหละครับ ตัวอย่างง่าย ๆ:

– ซื้อกาแฟ 100 บาท เท่ากับว่า ร้านจะเก็บ VAT เพิ่มอีก 7 บาท รวมเป็น 107 บาท

– ร้านกาแฟต้องนำ 7 บาทนี้ส่งให้กรมสรรพากรในแต่ละเดือน

สรุปคือ ภาษีนี้เก็บแบบ “แฝงในราคา” ผู้ขายเก็บไว้ก่อน แล้วส่งต่อให้รัฐ (สรรพากร) อีกที

ใครต้องเก็บ VAT?

ในระบบของสรรพากร ผู้ที่ต้อง “จดทะเบียน VAT” และ “เก็บ VAT” มีเงื่อนไขดังนี้:

– ธุรกิจ (นิติบุคคล) หรือ บุคคลธรรมดาที่มีรายได้เกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี

– ขายสินค้าหรือให้บริการ ที่ไม่ได้อยู่ในกลุ่มได้รับยกเว้น VAT

เมื่อจดทะเบียน VAT แล้ว จะต้อง:

– คิด VAT 7% เพิ่มในทุกการขาย

– ออกใบกำกับภาษีให้ลูกค้า

– ยื่นแบบภาษีทุกเดือน (แบบ ภ.พ.30)

อะไรบ้าง “ไม่ต้องเสีย VAT”?

แน่นอนครับว่า ไม่ใช่ทุกอย่างในชีวิตจะโดนเก็บ VAT เสมอไป บางรายการรัฐ “ยกเว้น” ให้โดยเฉพาะ เช่น:

– ค่าเช่าอสังหาริมทรัพย์ เช่น ค่าเช่าบ้าน ค่าเช่าอาคาร ค่าเช่าออฟฟิศ ไม่มี VAT

– บริการของโรงพยาบาล ไม่มี VAT

– ค่าเล่าเรียนสถาบันการศึกษา โรงเรียนเอกชน ไม่มี VAT

– ขายพืชผลการเกษตร ไม่มี VAT

– หนังสือเรียน ตำราเรียน หนังสือพิมพ์ ไม่มี VAT

– ค่าบริการขนส่งในประเทศไทย ไม่มี VAT (ยกเว้นกรณีที่มีการขายสินค้าบริการพ่วง/ร่วมอยู่ด้วย อันนี้ไม่ได้รับการยกเว้น VAT)

– บริการที่เกี่ยวกับการประกอบโรคศิลปะของแพทย์ การสอบบัญชีของนักบัญชี การว่าความของทนายความ ค่าบริการว่าความของสำนักงานกฎหมาย ไม่มี VAT (แต่ค่าทำบัญชี ค่าบริการงานกฎหมายที่ไม่ใช่ว่าความ อันนี้จะไม่ได้รับการยกเว้น VAT นะครับ)

-บริการที่ส่งออกไปต่างประเทศ (ทำขึ้นในไทย แต่มีใช้บริการในต่างประเทศ) ไม่มี VAT

– ค่าเบี้ยประกันประกันชีวิต ที่คุ้มครองชีวิตและร่างกาย ไม่มี VAT (แต่ถ้าเป็นเบี้ยประกันที่เกี่ยวกับประกันวินาศภัยที่คุ้มครองทรัพย์สิน ความเสียหาย และเบี้ยประกันที่เกี่ยวกับประกันสุขภาพบางกรณี จะอยู่ในบังคับต้องเสีย VAT ครับ)

นั่นคือ กรณีที่กล่าวมานี้ ได้รับการยกเว้น VAT จึงไม่ต้องเก็บ VAT แม้รายได้จะสูง ก็ถือว่าได้รับการยกเว้นโดยตรง

นอกจากนี้ หากอยากทราบว่ามีรายการหรือประเภทอื่น ๆ ที่ได้รับยกเว้น VAT อีกไหม ให้ไปเปิดดูที่มาตรา 81(1) แห่งประมวลรัษฎากร ครับ (ในนั้นบอกละเอียดยิบ พร้อมดูเลขที่ ฉบับที่ ของคำสั่งกรมสรรพากร ประกาศอธิบดีกรมสรรพากร และพระราชกฤษฎีกา ประกอบได้ด้วยครับ)

ระบบ VAT ทำงานอย่างไร?

สมมติว่าร้านค้ารับสินค้ามาจากผู้ผลิต แล้วขายต่อให้ผู้บริโภค ตัว VAT จะทำงานแบบ “ส่งต่อกันเป็นทอด ๆ” เช่น:

– ผู้ผลิตขายวัตถุดิบ 100 บาท + VAT 7 บาท

– ร้านค้าซื้อมา แล้วขายต่อ 200 บาท + VAT 14 บาท

– ร้านค้าต้องส่ง VAT 14 บาทให้รัฐ แต่สามารถ “หัก” 7 บาทที่จ่ายไปตอนซื้อวัตถุดิบได้ ดังนั้นจ่ายจริง = 14 – 7 = 7 บาท

นั่นคือ ระบบนี้ช่วยให้ ไม่ต้องจ่าย VAT ซ้ำซ้อน แต่จ่ายแค่ส่วนที่ “เพิ่มมูลค่า” จริง ๆ ครับ

มารู้จักคำว่า “VAT ซื้อ” และ “VAT ขาย” ที่คนทำบัญชีนิยมใช้

สมมุติว่าร้านค้ารับสินค้ามาจากผู้ผลิต แล้วขายต่อให้ผู้บริโภค ตัว VAT จะทำงานแบบ “ส่งต่อกันเป็นทอด ๆ” หรือที่เรียกว่าระบบ ภาษีมูลค่าเพิ่มแบบเครดิตภาษี (Input – Output Tax) ครับ โดยมีคำศัพท์สำคัญที่ควรรู้ 2 คำ คือ:

–VAT ซื้อ (ภาษีซื้อ) = VAT ที่ร้านค้า “จ่ายตอนซื้อสินค้า” หรือบริการจาก vendor / supplier

– VAT ขาย (ภาษีขาย) = VAT ที่ร้านค้า “เรียกเก็บจากลูกค้า” ตอนขายสินค้าออกไป

มาดูตัวอย่างเพื่อให้เข้าใจชัด ๆ:

– ร้านค้าซื้อวัตถุดิบจากโรงงาน 100 บาท + VAT 7 บาท นั่นคือ VAT ซื้อ = 7 บาท

– ร้านค้านำมาขายต่อ 200 บาท + VAT 14 บาท นั่นคือ VAT ขาย = 14 บาท

นั่นคือ เมื่อถึงเวลายื่นภาษีในแต่ละเดือน ร้านค้าต้องนำ VAT ขาย (14 บาท) ไปลบกับ VAT ซื้อ (7 บาท) เหลือส่วนต่าง = 7 บาท ที่ต้องนำส่งให้สรรพากร

สรุปง่าย ๆ:

ภาษีที่ส่งให้รัฐ (สรรพากร) = VAT ขาย – VAT ซื้อ

ถ้าเดือนนั้นร้านค้าซื้อของมากกว่าขาย (เช่น ขายได้น้อยแต่สต๊อกของเยอะ) ก็อาจมี VAT ซื้อมากกว่า VAT ขาย แบบนี้จะเกิดสิ่งที่เรียกว่า “ภาษีซื้อเกิน” สามารถนำไป “ขอคืน” หรือ “ขอเครดิตในเดือนถัดไป” ได้ครับ

ถ้าไม่จด VAT แล้วฝ่าฝืนจะเกิดอะไร?

กรณีที่ถึงเกณฑ์รายได้แล้วไม่จด VAT อาจโดนปรับย้อนหลัง หรือ เสียเบี้ยปรับเงินเพิ่ม รวมถึงอาจโดนจับตาจากสรรพากร

แนะนำเลยว่า ถ้ายอดใกล้แตะ 1.8 ล้านต่อปีเมื่อไร ควรรีบเตรียมตัวครับ

ถาม-ตอบ เข้าใจง่ายใน 1 นาที:

ถาม: VAT คืออะไร ตอบ: ภาษีจากการขายสินค้า-บริการ 7%

ถาม: ใครเก็บ VAT ตอบ: คนที่รายได้เกิน 1.8 ล้าน/ปี

ถาม: ใครจ่าย VAT ตอบ: ผู้บริโภคอย่างเรา

ถาม: รายได้อะไรยกเว้น VAT ตอบ: ที่อยู่อาศัย, โรงพยาบาล, ขนส่ง, เกษตร ฯลฯ

ถาม: จด VAT แล้วต้องทำอะไร ตอบ: ออกใบกำกับ ยื่นภาษีทุกเดือน

ไกรวัล