หลายคนเวลาทำธุรกิจ คงคุ้นเคยกับคำว่า “หักกลบลบหนี้” อยู่พอสมควร ฟังดูง่าย ๆ เหมือนแค่เอาหนี้ที่เราติดเขาไปหักกับหนี้ที่เขาติดเราให้มันจบ ๆ กันไป แต่ความจริงแล้วเบื้องหลังของการเคลียร์เงินกันทางบัญชีแบบนี้มีรายละเอียดทางภาษีที่ซ่อนอยู่เพียบนะครับ

เลยอยากมาเล่าให้ฟังในมุมภาษีของ “ การหักกลบลบหนี้ ” แบบเข้าใจง่าย ๆ ใครทำธุรกิจอยู่ อ่านจบแล้วจะรู้เลยว่าควรระวังตรงไหน และต้องทำยังไงถึงจะไม่โดนสรรพากรย้อนเก็บภาษีทีหลัง

หักกลบลบหนี้ ทำได้ไหม? กฎหมายว่าอย่างไร

ในแง่กฎหมาย (อ้างอิงตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 341–344)  เขาอนุญาตให้หักกลบหนี้กันได้นะครับ แต่ต้องเข้าเงื่อนไขการหักกลบลบหนี้ก่อน ได้แก่ หนี้ของทั้งสองฝ่ายต้อง ถึงกำหนดชำระแล้ว,  ต้องไม่มีข้อโต้แย้งหรือสัญญาที่ห้ามหักกลบ  และต้องเป็นเจ้าหนี้และลูกหนี้ “ซึ่งกันและกัน” อย่างจริง ๆ   ถ้าเงื่อนไขครบ ก็หักกลบกันได้ตามกฎหมายแพ่ง   แต่ในโลกภาษี… มันไม่ได้ง่ายแค่นั้น

ภาระภาษีที่มาพร้อมการหักกลบลบหนี้

1. VAT ต้องจ่ายแม้ไม่มีเงินสด

บางคนคิดว่าไม่มีเงินเปลี่ยนมือ ก็ไม่น่ามี VAT ใช่ไหม? ผิดเลยครับ เพราะเมื่อคุณถือว่า “ได้เงินชำระแล้ว” แม้จะเป็นแค่การหักกลบหนี้ ก็ถือว่าเป็นการขายตามหลักภาษีมูลค่าเพิ่มอยู่ดี     นั่นคือ  ถ้าคุณขายของให้เขา แล้วไปหักหนี้กับที่คุณติดเขา คุณต้องนำยอดนั้นมาคำนวณและยื่นภาษี VAT ตามปกติเลย

แม้จะไม่มีการโอนเงินสดจริง แต่เมื่อมีการถือว่า “รับชำระหนี้” แล้วตามหลักการบัญชี ก็เท่ากับเกิดการขายสินค้า/บริการ และต้องนำยอดดังกล่าวไปคำนวณ VAT ในรอบเดือนนั้นทันที โดยไม่สามารถเลี่ยงได้

2. หัก ณ ที่จ่าย ก็ยังต้องมีอยู่

ถ้าการหักกลบหนี้นั้นเกี่ยวกับ “ค่าบริการ” หรือ “ค่าจ้าง” ที่คุณต้องจ่ายให้เขา ฝั่งคุณยังมีหน้าที่ต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายไว้เหมือนเดิม แล้วนำส่งให้กรมสรรพากรให้ครบตามอัตรา  นั่นคือ แม้จะไม่ได้จ่ายเงินกันจริง ๆ ก็ตาม กฎหมายถือว่าเกิดรายการจ่ายเหมือนกันครับ

ในบางกรณี เช่น การจ่ายค่าบริการให้คู่ค้าหรือผู้รับจ้าง หากมีการหักกลบหนี้แทนการจ่ายเงินจริง ฝ่ายที่เป็นผู้จ่ายก็ยังคงมีหน้าที่ต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายตามอัตราที่กฎหมายกำหนด และนำส่งต่อกรมสรรพากรให้เรียบร้อย

ตัวอย่างจริงที่เรียกว่า หนี้เคลียร์ได้ แต่ภาษีตามมา

สมมติบริษัท A มียอดหนี้ค่าสินค้าจากบริษัท B อยู่ 1 ล้านบาท ขณะเดียวกันบริษัท A ต้องรับค่าบริการมูลค่า 1 ล้านบาทจากบริษัท B เช่นกัน ทั้งสองฝ่ายตกลงหักกลบหนี้ ไม่ต้องโอนเงินจริง   …. แม้บัญชีจะดูสมดุล แต่ฝ่ายที่รับค่าบริการต้องนำยอด 1 ล้านบาทไปรายงาน VAT  ขณะที่อีกฝ่าย (ผู้จ่ายค่าบริการ) ต้องหัก ณ ที่จ่าย และนำส่งกรมสรรพากร   ซึ่งหากละเลยขั้นตอนเหล่านี้ อาจถูกเรียกตรวจย้อนหลัง พร้อมเงินเพิ่ม และเบี้ยปรับหลายแสนบาท

หนี้อาจจะหักกลบกันได้…แต่ภาษีไม่เคยลืมใคร!

หักกลบหนี้ไม่ใช่เรื่องแปลก เป็นเรื่องที่ธุรกิจทำกันประจำ แต่มันไม่ใช่เรื่องที่ “มโนเอาเอง” ได้ว่าทำได้โดยไม่ต้องสนใจภาษี

ผมเจอมาหลายเคส ทั้งเจ้าของร้านค้าเล็ก ๆ ไปจนถึงบริษัทกลาง ๆ ที่คิดว่าหักกันเองได้ ไม่ต้องแจ้งใคร สุดท้ายโดนตามภาษีย้อนหลัง เจ็บหนักก็มีเยอะ

ดังนั้น ถ้าจะหักกลบหนี้ ก็อย่าลืมเช็กเรื่องภาษีให้ดี เพราะหนี้มันอาจจะลบกันได้… แต่ภาษีไม่เคยหายไปไหนครับ

ไกรวัล